Πιο κάτω δίνονται οι αρχαιοελληνικές ονομασίες 29 ζώων που συναντά κανείς σε μια φάρμα ή σε ένα αγρόκτημα. Θα παρατηρήσετε ότι κάποιες από τις ονομασίες αυτές χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα ακριβώς οι ίδιες. Κάποιες άλλες μολονότι έπαψαν να χρησιμοποιούνται, απαντούν όμως σε λέξεις που χρησιμοποιούμε στη νέα ελληνική. Αφού μελετήσετε τις διάφορες ονομασίες, προσπαθήστε να λύσετε το κουίζ που ακολουθεί! Κάποια από τα ζώα που ακολουθούν αυτοσυστήνονται και σε ένα χιουμοριστικό βιντεάκι που μπορείτε να δείτε εδώ.
- ἡ γαλέα ή ἡ γαλῆ = η γάτα
- ὁ κύων = ο σκύλος
Τέσσερα από τα δόντια της ανθρώπινης οδοντοστοιχίας ονομάζονται κυνόδοντες, δηλαδή σκυλόδοντα! Τα τέσσερα αυτά δόντια είναι πιο μεγάλα και αιχμηρά από τα υπόλοιπα και ονομάζονται έτσι γιατί μοιάζουν πολύ με τα δόντια των σκύλων.
- ὁ χοῖρος = το γουρούνι (Μου αρέσει το χοιρινό κρέας!)
Το γουρούνι στα αρχαία ονομαζόταν και γρῦλος. Δεν είναι, συνεπώς, τυχαίο που λέμε ότι τα γουρούνια γρυλίζουν!
- ὁ ὄνος = γαϊδούρι
- ὁ ἵππος = άλογο (ιπποδρομίες, ιπποδύναμη, ιππασία)
- ἡ φοράς = η φοράδα, δηλαδή το θηλυκό άλογο
- ὁ πῶλος = το πουλάρι, δηλαδή το μικρό άλογο
- ὁ ἡμίονος = το μουλάρι (ζώο που προέρχεται από διασταύρωση αλόγου με γαϊδούρι)
ἡμί στα αρχαία σήμαινε «μισό», επομένως ο ημίονος ήταν το ζώο που ήταν μισό γαϊδούρι!
- ὁ/ἡ βοῦς = το βόδι, η αγελάδα
- ὁ μόσχος / ἡ δάμαλις = το μοσχάρι, δηλαδή το μικρό της αγελάδας
- ἡ κάμηλος = η καμήλα
- τὸ πρόβατον = το πρόβατο
Στα αρχαία το ουσιαστικό τὸ μῆλον εκτός από το φρούτο που όλοι γνωρίζουμε σήμαινε και το πρόβατο. Η λέξη μηλωτή σημαίνει την προβιά!
- ὁ κριός = το κριάρι
- ἡ αἴξ = η γίδα, η κατσίκα (Μου αρέσει το αιγοπρόβειο γάλα!)
Στην κυπριακή διάλεκτο η αίγια είναι η κατσίκα!
- ὁ ἔριφος = το μικρό κατσικάκι
- ὁ τράγος = ο τράγος
- ὁ ἀλεκτρυών ή ἀλέκτωρ = πετεινός
Έχετε ακούσει ποτέ τη λέξη αλεκτορομαχία; Είναι η κοκορομαχία, δηλαδή η μάχη ανάμεσα σε κοκόρια.
- ἡ ἀλεκτορίς = η κότα
- ὁ/ἡ ὄρνις = το πουλί
Η λέξη ὄρνις σήμαινε, όμως, και την κότα. Στην κυπριακή διάλεκτο οι κότες ονομάζονται και όρνιθες!
- ὁ κύνικλος = το κουνέλι
Ο χώρος στον οποίο εκτρέφονται κουνέλια ονομάζεται κονικλοτροφείο!
- ἡ χήν = η χήνα
- ἡ νῆσσα = η πάπια
Ξέρετε πώς έλεγαν οι αρχαίοι «κάνω την πάπια;», δηλαδή «κάνω τον ανήξερο»; «Ποιοῦμαι τὴν νῆσσαν»!
- ὁ ταῶς = το παγώνι
- ὁ μῦς = ο ποντικός
- ἡ μυγαλῆ = ο αρουραίος
Από ποιες δύο λέξεις νομίζετε ότι παράγεται το ουσιαστικό μυγαλῆ; Το ουσιαστικό μυγαλῆ προέρχεται από τη λέξη μῦς (που σημαίνει ποντικός) και τη λέξη γαλῆ (που σημαίνει γάτα). Ο αρουραίος είναι μεγαλύτερος από ένα ποντίκι αλλά μικρότερος από μια γάτα!
Ξέρατε ότι οι λέξεις ποντικός και αρουραίος αρχικά ήταν επίθετα; Όταν οι αρχαίοι έλεγαν «ἀρουραίος μῦς» εννοούσαν τα ποντίκια των αγρών (ἄρουρα στα αρχαία ήταν η γη, τα χωράφια, η εξοχή), ενώ με τον όρο «ποντικός μῦς» εννοούσαν είτε τα ποντίκια που ήταν στα καράβια (η λέξη πόντος στα αρχαία σήμαινε τη θάλασσα) είτε ένα είδος νυφίτσας από την περιοχή του Πόντου. Με το πέρασμα του χρόνου η λέξη μῦς εξέπεσε, επομένως έμειναν απλώς οι όροι αρουραίος και ποντικός.